Alış Faturası

Maliyet Nasıl Hesaplanır (KDV Hariç)

Bir ürünün maliyeti, alış faturasındaki fiyattan iskontolar düşülerek ve KDV çıkarılarak bulunur. Kâr hesapları bu maliyetten yürür.

Örnek: Ürünü KDV dahil 120 TL'ye aldın, KDV oranı %20. Maliyet 100 TL olarak kaydedilir; 20 TL'lik KDV maliyete girmez, çünkü onu indirim yoluyla geri alıyorsun.

Aynı ürünü fatura ekranında "KDV Hariç" seçip 100 TL yazarak da girebilirsin — sonuç değişmez, maliyet yine 100 TL olur. İki giriş yolu her zaman aynı maliyeti üretir.

Önemli — 6 Ağustos 2026 düzeltmesi

Bu tarihten önce maliyet KDV dahil kaydediliyordu. Kâr raporları ciroyu KDV hariç aldığı için brüt kâr olması gerekenden düşük görünüyordu (%20 KDV'li üründe yaklaşık %17 daha düşük).

Düzeltme geçmiş kayıtlara da uygulandı. Bu yüzden eski dönemlerin kâr rakamları yükselmiş görünecek — bu bir hata değil, doğrusu budur. Stok değerin de aynı oranda düşer.

Aynı düzeltme ücretli şube transferlerini de kapsar; transferle gelen malın maliyeti de artık KDV hariçtir.

Gider Giydirme (Nakliye, Hamaliye, Gümrük)

Malı almak için ödediğin nakliye, hamaliye, gümrük gibi giderleri faturadaki ürünlerin maliyetine dağıtabilirsin. Böylece kâr hesabın malın gerçek maliyetinden yürür, sadece tedarikçiye ödediğin tutardan değil.

Masraf ekleme

1. "Alış Faturası" ekranında ürünleri ekle.
2. Toplamların üstündeki "Masraflar" bölümünü aç.
3. "Masraf ekle"ye bas.
4. Açıklamayı yaz (örn. Nakliye).
5. Tutarı gir — KDV hariç yaz.
6. Dağıtım şeklini seç: "Tutara göre" veya "Miktara göre".
7. Gider tedarikçinin kendi faturasındaysa "Faturaya dahil" kutusunu işaretle.
8. Faturayı kaydet.

Birden fazla masraf ekleyebilirsin ve her biri kendi dağıtım şeklini kullanır — nakliyeyi miktara, komisyonu tutara dağıtabilirsin.

Dağıtım şekli neyi değiştirir

Diyelim faturada iki ürün var ve 1.000 TL nakliye ödedin:

• A ürünü: 100 adet × 50 TL = 5.000 TL
• B ürünü: 20 adet × 250 TL = 5.000 TL

Aradaki fark büyüktür. Tutara göre dağıtımda pahalı mal daha çok gider yüklenir; komisyon, sigorta gibi bedelle ilgili giderlerde doğru olan budur. Miktara göre dağıtımda her adet eşit pay alır; nakliye, hamaliye gibi hacim/ağırlıkla ilgili giderlerde daha gerçekçidir.

Hangisini seçtiğini kaydetmeden önce görebilirsin: ürün tablosuna "Giydirilen" sütunu gelir, her satıra düşen tutarı ve birim başına eklenen payı gösterir. Dağıtımı değiştirdiğinde anında güncellenir.

"Faturaya dahil" kutusu

Bu kutu giderin cari hesabına girip girmeyeceğini belirler:

• İşaretli — Gider tedarikçinin kendi faturasında bir kalem olarak yer alıyor. Fatura toplamına eklenir, tedarikçiye olan borcun artar, ödeme akışı normal işler.
• İşaretsiz — Gider üçüncü bir taraftan geliyor (nakliyeci ayrı fatura kesecek). Fatura toplamına ve cari hesabına hiç dokunulmaz, yalnızca ürün maliyeti artar. Nakliyecinin faturasını ayrıca kesersin; aynı gider iki kez kaydedilmiş olmaz.

Bilmen gerekenler

• Masraf tutarları KDV hariç girilir. Maliyet zaten KDV hariç tutulur (bkz. yukarıdaki bölüm), ikisi aynı tabandadır.
• Bu bölüm yalnızca alış faturasında görünür. Satışta maliyet zaten alıştan geldiği için orada gider giydirme yapılmaz.
• Masrafı sonradan silersen veya tutarını değiştirirsen maliyet otomatik olarak yeniden hesaplanır.
• Fatura kaydedildikten sonra açılan "Satış Fiyatı Güncelleme" penceresi de bu maliyeti kullanır; kâr oranını nakliye dahil maliyetin üzerine hesaplar.
• Giydirilen masraf ürünün alış fiyatını değiştirmez — tedarikçiye ödediğin birim fiyat neyse o kalır. Nakliye yalnızca maliyete ve kâr hesabına girer.
• Faturadaki tüm ürünler bedelsizse "Tutara göre" dağıtım yapılamaz; masraf satırında "Bu masraf dağıtılamadı" uyarısı çıkar. Böyle durumda "Miktara göre"yi seç.
• Nakliye faturası mal satıldıktan sonra gelir ve masrafı o zaman eklersen, o partinin maliyeti geriye dönük artar; geçmiş kâr raporların bir miktar değişir. Mümkünse masrafı fatura kesilirken gir.
• İptal edilmiş veya e-belgesi kesilmiş faturada masraf değiştirilemez.

Alış Fiyatı Olarak Liste (Brüt) Fiyatı Takibi

Bazı tedarikçiler iskontoyu her zaman sabit bir liste fiyatı üzerinden uygular (örneğin liste 656 TL; bir tedarikçi %28, diğeri %29 iskonto yapar). Bu ayar açıkken ürünün alış fiyatı hep liste fiyatı olarak kalır; iskonto sonrası net fiyat ise maliyet olarak ayrıca kaydedilir ve kâr hesaplarında kullanılır.

Ayarı açma

1. "Ayarlar" sayfasına gir.
2. "Fatura Ayarları" sekmesini aç.
3. "Alış Fiyatı = Liste (Brüt) Fiyatı" anahtarını aç.
4. "Kaydet"e bas.

Bu ayar şube bazlıdır; sadece açtığın şubede geçerli olur. Kapalıyken sistem eskisi gibi çalışır (alış fiyatı iskonto sonrası net fiyatla güncellenir).

Tedarikçiye iskonto tanımlama

İki yol vardır:

1. Cari genel iskontosu: "Cari Hesaplar"da tedarikçinin kartını aç, "Varsayılan İskonto" alanına oranı yaz (örn. 28). Bu tedarikçiden kesilen her alış faturasında satırlara otomatik uygulanır.
2. Ürüne özel tedarikçi iskontosu: "Ürünler"de ürünü düzenle, "Tedarik" sekmesini aç, tedarikçi satırındaki "İskonto (%)" alanına oranı yaz. Alış faturasında bu ürün eklendiğinde, seçili tedarikçinin ürüne özel iskontosu varsa carinin genel iskontosunun önüne geçer.

Alış faturası kesme (ayar açıkken)

1. "Alış Faturası" ekranında tedarikçiyi seç.
2. Ürünü ekle — birim fiyat alanına ürünün liste fiyatı (örn. 656) otomatik gelir.
3. İskonto oranı tedarikçiden otomatik uygulanır (gerekirse elle değiştir).
4. "Kesinleştir"e bas. Fatura doğrudan kaydedilir — bu modda fiyat güncelleme sorusu sorulmaz.

Sonuç: ürünün alış liste fiyatı hiçbir zaman faturadan değişmez; tüm carilerde 656 olarak kalır. Faturaya farklı bir fiyat girsen bile liste fiyatı korunur — girdiğin fiyat sadece maliyet (fiyat) geçmişine yazılır ve kâr/zarar hesaplarında kullanılır. Liste fiyatını değiştirmek istersen "Fiyat Listeleri" ekranından elle güncelle.

Alış Sonrası Satış Fiyatı Belirleme (Kâr Oranıyla)

Alış faturası kaydedildikten sonra "Satış Fiyatı Güncelleme" penceresi açılır. Satış fiyatını iki şekilde belirleyebilirsin:

1. Tutarla: "Yeni Satış" alanına fiyatı doğrudan yaz — kârlılık oranı otomatik hesaplanır.
2. Kâr oranıyla: "Kârlılık %" alanına oranı yaz (örn. 30) — satış fiyatı, net alış maliyetinin üzerine kâr eklenerek otomatik hesaplanır.

Faturaya masraf girdiysen (bkz. "Gider Giydirme") maliyet sütunu "Maliyet (masraf dahil)" olarak görünür ve satıra düşen nakliye payını da içerir. Yazdığın kâr oranı böylece gerçek maliyetin üzerine biner — nakliyeyi hesaba katmadan fiyat belirleyip kârını olduğundan yüksek sanmazsın.

Tüm ürünlere aynı kâr oranını uygulamak için pencerenin üstündeki "Tüm ürünlere kâr oranı uygula" alanına oranı yazıp "Uygula"ya bas; ardından istediğin satırı tek tek düzeltebilirsin. "Fiyatları Güncelle"ye bastığında sadece değişen fiyatlar kaydedilir.

Burada belirlediğin fiyatlar varsayılan satış fiyat listesine yazılır; satış faturası ve POS ekranlarında ürün artık bu yeni fiyatla gelir.

Tüm Satırlara Toplu İskonto Uygulama

Faturada birden çok ürüne aynı iskontoyu tek seferde uygulayabilirsin:

1. Fatura satırlarını ekle.
2. Ürün tablosunun üstündeki "Tüm satırlara iskonto" alanına oranı yaz (örn. 10).
3. "Tümüne Uygula"ya bas — tüm satırların "İsk. %" alanına bu oran yazılır, iskonto tutarları ve satır toplamları otomatik güncellenir.

Uyguladıktan sonra istediğin satırın iskontosunu tek tek değiştirebilirsin. Bu özellik satış, alış ve iade faturalarının hepsinde çalışır.

Kâr Oranı Gösterimi (Son Alışa Göre)

"Alış Fiyatı = Liste (Brüt) Fiyatı" ayarı açıkken ve finans görüntüleme yetkin varsa, satış ekranlarında ürünlerin son alış maliyetine göre kâr oranı görünür:

1. Satış Ekranı (POS) ve "Hızlı Sipariş": Sepete eklediğin her ürünün yanında yeşil/kırmızı kâr rozeti görünür (örn. "%28 kâr"). Fiyatı veya iskontoyu değiştirdiğinde rozet anında güncellenir. Rozetin üzerine gelirsen son alış maliyetini görürsün.
2. Satış faturası: Fatura satırlarında ürün adının yanında aynı rozet görünür.
3. "Faturalar" ve "Siparişler" listeleri: "Kâr %" sütununda belgenin toplam kâr oranı görünür.

Kâr oranı, satış fiyatının son alış net maliyetine (iskonto sonrası) göre yüzdesidir — "Satış Fiyatı Güncelleme" penceresindeki "Karlılık %" ile aynı hesaptır. Faturada kâr, faturanın kesildiği andaki maliyetle saklanır; sonradan maliyet değişse bile eski faturanın kârı değişmez. Maliyet kaydı olmayan üründe rozet görünmez.

Tahsilatı Tedarikçiye Direkt Gönderme (Mahsup)

Müşterinin ödemesini kasana almadan doğrudan tedarikçine aktarıyorsan (müşterinin kartını tedarikçinin POS'unda çekmek, nakiti tedarikçinin hesabına göndermek gibi) bunu tek işlemle kaydedebilirsin:

1. Satış faturasında ödeme eklerken ödeme tipini seç (Nakit, Kredi Kartı, Havale — müşteri nasıl ödediyse).
2. "Tedarikçiye direkt ödendi (kasaya girmez)" kutusunu işaretle.
3. Açılan listeden tedarikçi cariyi seç ve ödemeyi ekle.
4. Faturayı kesinleştir.

Sonuç: müşterinin sana olan borcundan tutar düşer, senin tedarikçiye olan borcundan da aynı tutar düşer; kasa ve banka hareketi oluşmaz (para sana hiç girmediği için gün sonu kasa raporun etkilenmez). İki carinin ekstresinde de fatura numarasıyla "Direkt Ödeme" kaydı görünür. Fatura iptal edilirse veya ödeme silinirse her iki taraftaki kayıt otomatik geri alınır.

Aynı seçenek şu ekranlarda da var:

• Sipariş kaporası: Sipariş detayında "Avans / Kapora Al" penceresinde "Tedarikçiye direkt ödendi" kutusunu işaretleyip tedarikçiyi seç — kapora müşteri ve tedarikçi carilerine tek fişle işlenir.
• Satış Ekranı (POS): Ödeme penceresindeki "Tedarikçiye Direkt" butonuna bas, tutarı gir, tedarikçiyi seç. İade modunda bu buton kapalıdır.

Siparişten Tedarik (Stok Yokken Sipariş Faturalama)

Elinde olmayan bir ürün için müşteriden sipariş alabilirsin: tedarikçinle görüşüp fiyatı öğren, satış siparişini normal şekilde oluştur. Stok yetersizse sipariş otomatik olarak "Tedarik Bekleniyor" durumuna geçer — bu bir engel değildir, sipariş listende rozetiyle görünür.

Tedarikçiden alış faturasını hemen kesmene gerek yok; sistem bunu siparişi faturaladığın anda senden ister:

1. Sipariş detayında "Faturaya Dönüştür (Tam)" veya "Kısmi Faturala"ya bas.
2. Faturalanacak kalemleri ve miktarları seçip "Fatura Ekranına Geç"e bas.
3. Stokta karşılığı olmayan ürün varsa "Tedarik — Alış Faturası" adımı açılır: tedarikçini seç (ürünün birincil tedarikçisi hazır gelir), alınacak miktarı ve anlaşılan birim fiyatı (KDV dahil) gir.
4. İstersen eksikten fazla miktar girip kalanını stoklayabilirsin — eksikten az giremezsin.
5. "Alış Faturası Kes ve Devam Et"e bas.
6. "Satış Fiyatı Güncelleme" penceresi açılır — normal alış faturasını kesinleştirdikten sonra açılan pencerenin aynısı. Yeni alış maliyetinin üzerine kâr oranı yazarak ürünlerin satış fiyatlarını güncelleyebilir, istemiyorsan "İptal" ile geçebilirsin.
7. Pencereyi kapatınca satış faturası ekranı açılır; sipariş bilgileri hazır gelir. İstersen düzenle, "Kesinleştir"e bas.

Sonuç: önce tedarikçine alış faturası kesilir (tedarikçi carisine borç yazar, mal stoğa girer ve siparişe bağlanır), sonra satış faturasını sen kesersin. Kâr raporların gerçek tedarik fiyatıyla hesaplanır.

Not: Satış faturasını kesmezsen alış faturası ortada kalır — mal stoğundadır, tedarikçiye borcun yazılmıştır. Siparişi sonra faturalamaya devam edebilirsin; ikinci kez tedarik adımı çıkmaz çünkü artık stok vardır.

Bilmen gerekenler

• Üründe stok bakiyesi yoksa alış yapmadan sipariş faturalanamaz; sistem izin vermez ve stok hiçbir zaman eksiye düşmez.
• İstisna: Şube ayarlarında "Negatif Stoklu Satışa İzin Ver" (POS sekmesi) ya da "Negatif Stoka İzin Ver" (Stok sekmesi) açıksa bu kural uygulanmaz — ikisinden biri yeter. Tedarik adımı hiç sorulmaz, doğrudan satış faturası ekranına geçilir ve stok eksiye düşebilir.
• Ürünü daha önce ayrıca alış faturasıyla stokladıysan tedarik adımı hiç açılmaz, sipariş doğrudan faturalanır.
• Girdiğin fiyat KDV dahildir; KDV, ürünün vergi oranına göre fiyatın içinden ayrıştırılır ve maliyet her zaman KDV hariç hesaplanır.
• Tedarik adımındaki birim fiyat, ürün kartındaki tedarikçi alış fiyatının (KDV hariç tutulur) üzerine KDV eklenerek hazır gelir; pazarlık değiştiyse üzerine yazabilirsin.
• Sipariş kalemlerini sonradan artırırsan stok yetmiyorsa sipariş yine "Tedarik Bekleniyor"a geçer; stok karşılandıysa "Hazırlanıyor"a döner.
• Dövizli siparişte tedarik adımı desteklenmez: önce alış faturasını "Faturalar" ekranından kendin kes, sonra siparişi faturala.